Tin sốc: Mỹ, Anh đang lên kế hoạch tấn công Iran

Tờ Dailymail tối qua (2/11) đưa tin, Anh và Mỹ đang lên kế hoạch thực hiện một cuộc tấn công vào Iran trong bối cảnh căng thẳng ở khu vực Trung Đông đang ngày một leo thang.

Theo tờ Dailymai của Anh, Tổng thống Barack Obama và Thủ tướng David Cameron đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh với Iran sau khi có thông tin Tehran đã tích trữ đủ số uranium làm giàu cho 4 quả bom hạt nhân.

Những bằng chứng hạt nhân khiến phương Tây giật mình.

Theo một bản báo cáo của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) dự kiến sẽ được công bố vào tuần tới, Iran đang tìm cách thực hiện các vụ thử vũ khí hạt nhân tại một loạt những cơ sở sản xuất bị cấm. Đây rõ ràng là một hành động thách thức các biện pháp trừng phạt của Liên Hợp Quốc.

Những bằng chứng được đưa ra trong bản báo cáo của IAEA chắc chắn sẽ làm gia tăng căng thẳng trong khu vực Trung Đông.

Ông Yukiya Amano, Tổng giám đốc IAEA, hiện vẫn chưa đưa ra một kết luận dứt khoát về việc Iran đang tìm cách sản xuất vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, theo các nhà ngoại giao phương Tây, những bằng chứng thu thập được khiến bất kỳ kết luận khác đều không hợp lý.

Phương Tây tin rằng, IAEA có đủ bằng chứng từ các thông tin tình báo, từ các cuộc phỏng vấn với những nhà khoa học Iran và qua các cuộc kiểm tra tại hiện trường chứng tỏ Tehran đang ngầm theo đuổi một chương trình sản xuất vũ khí hạt nhân song song với chương trình hạt nhân dân sự.

IAEA cũng đánh động về việc các nhà khoa học Iran đang tìm cách phát triển một đầu nổ của tên lửa đạn đạo có khả năng mang ngòi nổ hạt nhân. IAEA cũng phát hiện ra những bằng chứng chứng tỏ Tehran đang nghiên cứu phát triển ngòi nổ hạt nhân.

Các giám sát viên của IAEA còn nghi ngờ Iran đang theo đuổi những chương trình bí mật được thiết kế để tiến hành các vụ thử vũ khí hạt nhân.

Một quan chức IAEA cho biết: "Người Iran đã trốn tránh rất giỏi và họ đã tỏ ra rất thông minh. Rất khó để phát hiện mùi thuốc súng nhưng những bằng chứng chúng tôi thu thập được đã khiến mọi việc trở nên chi tiết hơn. Không nghi ngờ gì nữa, chúng tôi sẽ tăng cường áp lực" lên Iran .

Mỹ, Anh lên kế hoạch tấn công Iran

Trước những bằng chứng được cung cấp trong bản báo cáo nói trên của IAEA, có tin Anh và Mỹ đang bàn kế hoạch tấn công Iran .

Anh có thể sẽ nhất trí với bất kỳ quyết định nào của Mỹ trong việc đánh Iran dù cho Bộ Quốc phòng Anh đang bị căng sức quá mức bởi những khoản cắt giảm ngân sách và những khoản chi khổng lồ cho hai cuộc chiến ở Afghanistan và Libya.

Một phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Anh cho biết: "Chính phủ Anh tin rằng một chiến lược áp dụng song song hai biện pháp gây áp lực và khuyến khích là cách tốt nhất để giải quyết mối đe doạ từ chương trình hạt nhân Iran mà vẫn tránh được một cuộc xung đột khu vực. Chúng tôi muốn một giải pháp đàm phán nhưng tất cả mọi lựa chọn đang được đặt lên bàn".

Một đơn vị đặc nhiệm thuộc Bộ Quốc phòng Anh đang được giao nhiệm vụ vạch ra chiến lược cho Anh nếu quân đội nước này tiến hành một cuộc xâm lược vào Iran .

Các nhà lên kế hoạch chiến tranh của Anh cũng đang xem xét khả năng triển khai tàu chiến và tàu ngầm được trang bị tên lửa Tomahawk, chiến đấu cơ RAF, bom chính xác Paveway IV, Brimstone và các máy bay do thám… cho cuộc chiến sắp tới.

Tình báo phương Tây cho rằng, Iran đang giấu nguyên liệu hạt nhân trong những chiếc hầm ngầm kiên cố dưới lòng đất mà các tên lửa thông thường không thể với tới.

Tổng thống Mỹ Barack Obama được cho là không muốn đánh Iran trước thềm cuộc bầu cử tổng thống vào năm tới. Tuy nhiên, Washington có thể bị Israel gây áp lực nếu chương trình hạt nhân của Iran không được kiểm soát.

Thủ tướng Israel Netanyahu rõ ràng đang vận động sự ủng hộ của nội các để tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào Iran bất chấp việc hành động này sẽ vấp phải đòn trả thù mạnh mẽ từ Nhà nước Hồi giáo.

Israel xem Iran là mối đe dọa lớn nhất đối với họ bởi giới lãnh đạo ở Tehran thường xuyên đe dọa sẽ phá hủy Nhà nước Do Thái. Mối quan ngại của Israel với Iran ngày một tăng lên khi Iran được cho là đang phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Chưa hết, Iran còn ủng hộ cho những nhóm chống Israel như Hamas và Hezbollah.

Israel luôn để ngỏ khả năng tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran . Tuy nhiên, đến nay Israel vẫn chưa nhận được sự ủng hộ của Mỹ trong lựa chọn này. Đã có thời điểm người ta tin rằng, Israel sẽ tấn công phủ đầu của Iran để đặt Mỹ vào tình trạng đã rồi và buộc nước này phải nhảy vào cuộc chiến để hậu thuẫn cho đồng minh thân thiết.

Mặc dù một cuộc tấn công như thế chưa xảy ra nhưng trước những bằng chứng mới về chương trình hạt nhân của Iran, rất có thể Israel sẽ qua mặt Mỹ để tấn công Iran. Sau đó, Mỹ và Anh sẽ buộc phải nhảy vào. Tuy nhiên với thông tin Mỹ, Anh đang lên kế hoạch tấn công Iran thì nhiều khả năng, hai nước này sẽ cùng Israel đánh Iran .

Kiệt Linh - (theo DM, Tele, Reuters)

Một thế giới mới đang ra đời ?

Một thế giới mới đang ra đời ?

Nguyễn Hoài Vân

Kỳ họp G20 tại Cannes ngày thứ năm tuần này sẽ cho thấy một thế giới mới. Tiền bạc đang tách ly khỏi những giá trị thật của kinh tế. Dân chủ đang phải đối đầu với thế lực tài chính. Và, sau hết, các nước giàu đang ngã quỵ phải quay sang cầu khẩn sự giúp đỡ cũa những nước « đang phát triển » đặc biệt là Trung Quốc.

Tư thế của Trung Quốc :

Thật vậy, những ông chủ cũ của trần gian sẽ phải cúi đầu nghe những lời khiển trách đến từ các quốc gia đã từng bị mình « giáo hóa » cách đây vài thập niên, từng bị ép buộc phải thắt lưng buộc bụng, tăng thu giảm chi, để được nhận đầu tư và được Quỹ Tiền Tệ Thế Giới cho vay ... Riêng với Trung Hoa, ngay sau cuộc họp thượng đỉnh Âu Châu vừa qua, Tổng Thống Sakozy đã điện thoại cho Chủ Tịch Hồ Cẩm Đào để yêu cầu nước này tham gia vào quỹ ổn dịnh tài chính Âu Châu. Phía bên kia Đại Tây Dương, Hoa Kỳ, con nợ lớn nhất của Trung Quốc, vỗ tay tán thưởng...

Trung Hoa hiện có ba lợi thế kinh tế :

- Có tiềm năng sản xuất lớn nhất thế giới

- Là một thị trường tiêu thụ vĩ đại

- Có trữ lượng tiền tệ lớn nhất

Ba lợi thế ấy đều đi kèm với những khó khăn :

- Sản xuất càng cao càng đòi hỏi nhiều tài nguyên, nguyên liệu, và thị trường tiêu thụ. Các thứ này đều mỗi ngày mỗi suy giảm. Cấp bách nhất là nguy cơ tiêu thụ suy sụp ở Âu Châu và Hoa Kỳ, do khủng hoảng kinh tế. Một khía cạnh khác đáng chú ý đối với người Việt Nam là hình ảnh xấu về chính mình mà Trung Quốc hiện phơi bày qua những tranh chấp về chủ quyền lãnh hải. Điều này chắc chắn không thuận lợi cho việc xuất cảng hàng hóa Trung Hoa sang các lân bang, bao gồm gần 1 tỷ rưỡi người tiêu thụ (không kể Nga).

- Thị trường tiêu thụ nội địa khiến Trung Hoa có nhiều nét hấp dẫn đối với nền sản xuất tại các nơi khác, đồng thời cũng cho phép hấp thụ phần nào sự tụt giảm xuất cảng sang các nước đang khủng hoảng. Để người dân mạnh dạn tiêu thụ, Trung Quốc cần tăng lương (+ 20,8% vào đầu năm 2011), tăng bảo hiểm sức khỏe và hưu trí (+ 13,8% năm 2011). Giữa tháng giêng và tháng tám năm 2010, sự tiêu thụ quần áo và dày dép tại Trung Quốc đã tăng 23,7%. Tổng quan, số hàng bán lẻ tăng 18,4% trong năm 2010, hơn năm 2009 khoảng 1,5%. Tuy nhiên các biện pháp « phát tiền cho dân » ấy làm tăng giá thành của hàng hóa và là một trở ngại cho xuất cảng. Chúng cũng hạn chế khả năng đầu tư của Trung Hoa ra nước ngoài, như viễn tượng giúp đỡ Âu Châu.

- Có nhiều tiền để dành cũng sanh ra lắm vấn đề ! Trước hết là phải luôn tìm chỗ đầu tư để món tiền ấy sinh lợi, hay ít ra cũng không bị mất giá. Trung Quốc nắm hàng trăm tỷ nợ xấu của Hy Lạp và Ý, chưa kể những món khác. Làm sau cứu được những món nợ ấy ? Nắm giữ nợ của một quốc gia cũng là một hình thức bị tùy thuộc vào quốc gia này. Qua thí dụ của Hy Lạp (và Nga 10 năm trước), chúng ta thấy một quốc gia có thể thản nhiên quỵt nợ ! Mặt khác, tiền Trung Quốc hiện giữ là Đô La, khiến nước này cũng bị ràng buộc chặt chẽ vào chính sách tài chính của Hoa Kỳ.

Trung Quốc có thể sẽ dành cho Âu Châu khoảng 100 tỷ USD, hoặc trực tiếp, qua công khố phiếu, hoặc gián tiếp, qua Quỹ Tiền Tệ Thế Giới. Tuy nhiên, họ sẽ phải đối đầu với những chỉ trích từ trong nội bộ. Nhiều người Trung Hoa sẽ không sẵn sàng chấp nhận việc bỏ tiền giúp đỡ Âu Châu trong khi Trung Quốc vẫn còn là một nước với hơn 100 triệu người rất nghèo (mức thu nhập dưới 220,72 USD 1 năm), thiếu hạ tầng cấu trúc, lương bổng, hưu trí và an sinh xã hội thấp kém. Vì thế Trung Quốc sẽ chỉ bỏ tiền ra nếu tranh thủ được những quyền lợi tương xứng, như quy chế « kinh tế thị trường » cho phép họ xâm nhập dễ dãi hơn vào một số thị trường. Họ cũng có thể đòi được mua những công ty có tầm vóc chiến lược của Âu Châu với giá hạ (các hải cảng lớn của Hy Lạp đã nằm dưới sự kiểm soát của Trung Quốc). Bên cạnh đó, các mũi dùi tấn công Trung Hoa quanh hối suất cực thấp của đồng Yuan chắc chắn sẽ phải bị nới lỏng. Riêng người Việt Nam cũng cần tự hỏi thái độ của quốc tế, đặc biệt là Hoa Kỳ và Âu Châu, đối với những tranh chấp trên biển Đông sẽ bị ảnh hưởng ra sao ?

Đối đầu giữa Dân Chủ và các thế lực tài chính :

Sau vô số khó khăn, Hội Nghị Thượng Đỉnh Âu Châu cách đây vài hôm đã đi đến được một thỏa hiệp trong việc cứu nguy cho Hy Lạp. Thị trường chứng khoán hân hoan đón chào « thắng lợi » ấy với những chỉ số tăng vọt (CAC : + 6 % trong một ngày !). Nhưng người ta đã không để ý đến một chi tiết : người dân Hy Lạp. Theo một thăm dò, 60 phần trăm dân chúng chống lại chương trình trợ giúp vừa được quyết định. Trước tình thế ấy Thủ Tướng Hy Lạp Papandreou quyết định tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý. Một phản ứng hoàn toàn phù hợp với tinh thần dân chủ ! Mặc dù thế, toàn thể chính giới Âu Châu lên án Papandreou là vô trách nhiệm, coi ông như một tội phạm ... Các thị trường chứng khoán lại tụt dốc (CAC : - 5,38%). Biến cố này cho thấy một sự đối nghịch giữa các thế lực tài chính và nguyện vọng của người dân. Chúng ta có thể nói : các thế lực tài chính « thông minh » hơn người dân, và quyết định của họ sáng suốt hơn nguyện vọng của dân chúng. Trong trường hợp ấy chúng ta bước sang một thế giới trong đó dân chủ chỉ còn là một thủ tục hình thức.

Tôi cũng muốn chia sẻ với bạn đọc một chi tiết có vẻ nhỏ nhặt khác, không phải xảy ra ở Hy Lạp mà ở Đức. Fianancial Times, ngày 16 tháng 10 vừa qua cho biết Deutsche Bank vừa đầu tư gần 5 tỷ USD vào ... sòng bạc Las Vegas. Đây là một đầu tư được coi như nhiều rủi ro. Đức hiện là nước tiên phong trong việc hô hào giúp vốn cho các ngân hàng. Thử hỏi nếu người dân Đức biết chuyện này, họ có vẫn tiếp tục vui vẻ bỏ tiền vào cho ngân hàng Deutsche Bank để ngân hàng này nâng đỡ hoạt động của sòng bạc Las Vegas ? Mặt khác, làm sao cấm được các ngân hàng có tầm vóc quốc tế đầu tư vào bất cứ nơi nào họ nghĩ là có lợi ?

Tiền bạc và kinh tế :

Một điều thú vị là trước những khủng hoảng « rùng rợn » vừa kể, chúng ta buộc phải nhận xét là các nhà máy vẫn chạy tốt, nền sản xuất vẫn thừa sức đem lại cho chúng ta mọi thứ hàng hóa và nông nghiệp vẫn cho ra dư thừa thực phẩm. Tức là kinh tế thực sự, dựa trên sản xuất, không có vấn đề. Vấn đề chỉ đến từ ... tiền bạc. Mà vấn đề tiền bạc ở đây không liên hệ gì đến giá trị thật của hàng hóa, mà chỉ là những con số đến từ sự trao đổi của chính bản thân ... tiền bạc ! Tiền bạc tự nó tạo ra khủng hoảng cho chính nó...

Trong điều kiện ấy, tiền bạc có còn thực sự cần thiết hay không ? Để trả lời câu hỏi ấy chúng ta có thể hình dung những siêu thị đầy hàng hóa nhưng không có ai vào mua vì không có tiền (trường hợp deflation), những hãng xưởng hoàn toàn chạy tốt nhưng không có thợ làm việc vì không được trả lương ... Chúng ta có thể họp nhau phá cửa siêu thị để xông vào lấy hàng hóa, nhưng sau đó siêu thị sẽ trống trơn vì không còn ai bán hàng cho nó nữa. Kịch bản giả tưởng này sẽ không xảy ra vì khủng hoảng sẽ không một sớm một chiều trở thành toàn diện. Mặc dầu thế, dù khủng hoảng tài chính có chỉ xảy ra một cách hạn chế, như hiện nay, đời sống của chúng ta cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Lý do vì mọi khía cạnh nhỏ nhặt nhất của đời sống của chúng ta đều phải qua trung gian của tiền bạc. Trong căn bản, điều này không có gì tai hại. Người ta đã tạo ra tiền bạc, từ những thời xa xưa nhất, vì sự tiện ích của tính trung gian ấy. Tuy nhiên, tiền bạc chỉ thực sự tiện ích khi nó là trung gian giữa những giá trị thực sự. Mà giá trị thực sự không thể là gì khác hơn là giá trị tạo ra bởi công việc làm. Kỳ dư chỉ là những giá trị ảo. Một cổ phần trên thị trường chứng khoán có trị giá 100 hay 1000 USD tùy số người xông vào mua nó, bất chấp giá trị thật của nó. Đó là giá trị ảo. Vấn đề là dần dần tiền bạc bị gắn liền với giá trị ảo hơn là với giá trị thật. Tình trạng này đưa đến thiếu tiền (deflation) hay tiền mất giá trị (inflation), trong khi guồng máy kinh tế, tự nó, vẫn dư thừa tiềm năng.

Chờ đợi gì ở G20 ?

Các nguyên thủ quốc gia có thể sẽ lại lập lại những quyết định của các G20 trước : tách ngân hàng tín dụng với ngân hàng tài chính, kiểm soát các « thiên đường thuế vụ », hạn chế các hoạt động đầu tư rủi ro của các ngân hàng, tăng cường những « ngân sách an toàn » để tránh nợ dây chuyền, siết chặt chính sách tăng thu giảm chi, v.v... Thêm vào đó người ta có thể nâng vốn cơ bản của các ngân hàng, bằng công quỹ hay bằng chính tiền của các ngân hàng ấy. Trong cả hai trường hợp, đầu tư sẽ suy giảm, đưa đến kinh tế suy thoái, giảm thu thuế khóa, và nhu cầu xiết chặt chi tiêu hơn nữa.

Có thể nói là phần lớn các biện pháp được đề ra sẽ quay quanh việc tăng nợ của các quốc gia đang khủng hoảng để bảo đảm cho những món nợ sẵn có của nhau. Trong tình trạng nợ chồng thêm nợ ấy, các nước đang phát triển sẽ trao đổi sự trợ giúp của họ với một số lợi ích như trong lãnh vực xuất cảng nông sản vào các nước tiền tiến, không kể đến những đòi hỏi của Trung Quốc đã nói ở trên. Khía cạnh tích cực của điều này là nó khiến cho các quốc gia vốn có thể ở tư thế đối nghịch nhau, phát triển một ý thức chung, để tham gia vào cùng một cuộc phiêu lưu, thay vì mỗi thành phần (thí dụ Trung Quốc) theo đuổi những phiêu lưu của riêng mình.

Xa hơn một bước, chúng ta có thể hy vọng các nguyên thủ quốc gia có can đảm đi đến kết luận rằng họ không đủ khả năng để giải quyết trong lâu dài cuộc khủng hoảng, và quyết định trao quyền cho một cấu trúc « siêu quốc gia », được hình thành một cách thực sự dân chủ, với quyền hạn và phương tiện đủ để quản lý các vấn đề kinh tế, tài chính trên toàn cầu./.

Nguyễn Hoài Vân

Đánh bóng tên tuổi hay quả bóng xì hơi?

Đánh bóng tên tuổi hay quả bóng xì hơi?

Trong vài tuần vừa qua, dư luận tại VN bỗng trở nên rất sôi nổi khi xuất hiện một một hai ông bộ trưởng mà mọi người đều cho rằng, các ông đó "dám nghĩ dám làm" và đã làm được vài việc đáng làm, như lập tức cách chức một viên chức dưới quyền; đòi hỏi ngành điện phải minh bạch trong việc đầu tư, mua bán điện; cấm các ấp dưới quyền không được chơi golf; hứa sẽ "vi hành" trên các xe buýt… Tuy là việc nhỏ, nhưng nó liên quan đến "đại sự quốc gia". Bởi nó bao gồm trên nhiều lãnh vực: giao thông, y tế, xăng dầu, giá cả, lạm phát, ảnh hưởng sống còn đến xã hội và đời sống nhân dân. Phải nhận định khách quan rằng, việc làm đó đã được một số lớn người dân hy vọng vào một "cái gì mới hơn sẽ đến", tình trạng chai lỳ, nhập  nhằng, tham nhũng vặt… may ra sẽ bớt.

Bệnh hoạt đầu là bệnh … hay quên!

Nhưng lại cũng có người đa nghi hơn, cho rằng "quả bóng xì hơi" tí đỉnh rồi lại "vũ như cẩn" như bao nhiêu quả bóng xanh đỏ trước thôi. Sự "đa nghi" đó không chỉ ở lớp người già nhiều kinh nghiệm sống mà ở ngay trong giới trẻ.

Tuy nhiên, có một số  người, chẳng biết có phải là "lạc quan tếu" hay không, lại tin rằng đó là biểu hiện của một số ông bộ trưởng đã từ lâu nhìn thấy các "sếp lớn" của mình phạm những điều chướng tai gai mắt, nay có dịp ngồi vào những chiếc ghế của "đàn anh" mới có dịp muốn thực hiện ngay ý định của mình.

Nhưng anh có tâm huyết đến đâu thì luôn bị những kẻ lệ thuộc vào những quyền lợi có sẵn, sợ mất ghế, mất mặt, sợ đồng liêu nổi hơn mình, nhảy ra cản đường. Những anh này không hiếm. Họ lại cho rằng mấy ông bộ trưởng nói hăng, làm liền như thế chỉ là để đánh bóng tên tuổi mình như ca sĩ quảng cáo cho cái danh mà thôi. Cái bệnh gọi là "bệnh hoạt đầu", nói rõ hơn là bệnh nói và làm chỉ được lúc ban đầu rồi quên, chẳng thèm ngó đến nữa. Thật ra thì chuyện đó xảy ra như cơm bữa nên họ mới có cớ để chèn chống.

Hoạt đầu và đánh bóng tên tuổi hay quả bóng xì hơi thì chúng ta cần phải đợi thời gian xem kết quả cụ thể sẽ mang lại những gì cho người dân. Hãy khách quan nhìn nhận vấn đề, không thiên lệch, không bôi bác quá sớm, không đặt quá nhiều hy vọng. Cái gì đáng khen thì cứ khen, cái gì đáng chê thì cứ chê. Đó mới là chính luận. Độc giả thừa thông minh để phán xét nhận định này.

Để đi vào chi tiết "tính thời sự", kỳ này, tôi nêu vài chuyện gay go về Giao Thông.

VN làm đường đắt hơn Mỹ 3 lần, đắt hơn nước khác 12 lần

Trước hết là nguồn tin về việc "Làm đường Việt Nam đắt gấp 3 lần Mỹ" làm người ta rùng mình liên tưởng đến làm tượng đài Bà Mẹ VNAH sang hơn Mỹ bị dư luận phản đối quyết liệt mà nay chính phủ VN đã ra lệnh ngừng tiến hành. Dân bớt được một mối lo, nhưng mới đây, thạc sĩ Nguyễn Xuân Thành, Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fullbright, lại cảnh báo Trục đường TP Sài Gòn-  Long Thành - Dầu Giây lẽ ra là dự án cao tốc hiệu quả nhất TP Sài Gòn, nhưng cuối cùng lại trở thành mối nguy cơ làm tăng gánh nặng nợ công cả nước vì suất đầu tư quá cao. Và cảng nước sâu Thị Vải - Cái Mép được ông Thành coi là hai dự án điển hình của lĩnh vực giao thông, một lĩnh vực nặng gánh nợ công và vẫn có nhu cầu rất lớn về đầu tư công.

Ở đây, chúng ta hãy bàn đến dự án thứ nhất. Dự án này đóng vai trò đường giao thông cửa ngõ của TP Sài Gòn. Rất nhiều yếu tố khiến dự án cao tốc có hiệu quả tài chính kinh tế cao như kết nối với sân bay quốc tế Long Thành trong tương lai, kết nối với cảng biển nước sâu và kết nối với hệ thống đường cao tốc bắc nam. Lưu lượng dự trù của đường cao tốc này là 100.000 lượt đơn vị xe nhỏ mỗi ngày, cao hơn tất cả các trục đường cao tốc khác trong toàn quốc, nhờ vậy mà cơ hội thu phí cao.

Nhưng dự án này rất khó hút vốn tư nhân, 99,4% tổng mức đầu tư vẫn phải tài trợ bằng nợ công, khả năng chi trả rất khó khăn khi mà suất đầu tư quá cao. Tổng vốn lên tới hơn 930 triệu USD cho 55 km với 4 làn đường, suất đầu tư của dự án này là 18 triệu USD mỗi km, cao hơn hẳn các nước khác. Nếu loại trừ các chi phí xây cầu dẫn, đền bù giải phóng mặt bằng (bồi thường cho người bị mất nhà cửa ruộng vườn, dời đi nơi khác sinh sống), suất đầu tư riêng cho việc xây đường đã là 12,7 triệu USD một km. Trong khi đó, chi phí trung bình để xây một km đường cao tốc ở Mỹ chỉ là 1,4 triệu USD, tức 5,6 triệu USD cho 4 làn.  Còn ở Trung Quốc hay Nigeria chỉ là 1 triệu USD.

Vậy là làm đường ở VN, nhân công VN mà cao hơn Mỹ 3 lần. Còn so với Trung Quốc hay Nigeria chỉ là 1 triệu USD, cao hơn đúng 12 lần. Không hiểu những nhà làm kinh tế ở VN và nhà thầu – có lẽ hầu hết là nhà thầu nước ngoài– tính toán thế nào?

Thạc sĩ Thành bình luận: "Chi phí đầu tư quá cao khiến một dự án dù có hiệu quả kinh tế nhưng vẫn nguy cơ khó trả nợ và tạo thêm gánh nặng nợ nần".

Khi ông Thành tới trực tiếp khảo sát dự án này, ông lo ngại: "Giờ thì khả năng trả nợ của dự án này lại gặp nhiều khó khăn. Không biết tới bao giờ có thể thu hồi được vốn để giảm gánh nặng nợ công".

Nợ như chúa Chổm, có thể vỡ nợ

Dù có chủ trưởng kiểm soát và hạn chế, nợ công tại Việt Nam vẫn liên tục tăng trong 10 năm qua, lần đầu tiên vượt mốc 50% vào năm 2009 khi thực hiện kích cầu và hiện lên tới 57,3% GDP theo công bố của Bộ Tài chính. Ông Thành dự báo con số này có thể đến sát 60% vào cuối năm nay và 70% vào cuối năm sau nếu Chính phủ chấp nhận giảm tăng trưởng để ổn định kinh tế. Ông Thành cho rằng nợ ODA với lãi suất ưu đãi... thì nợ công của Việt Nam cũng vẫn an toàn. Tuy nhiên, xu thế gia tăng nợ công tại Việt Nam trái ngược hoàn toàn với các nước trong khu vực với tỷ lệ trung bình chỉ vào khoảng 40% và đang giảm dần. Tỷ lệ an toàn được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) khuyến cáo cũng là 40%. Trong khi đó, dự trữ ngoại hối của Việt Nam đang ở mức thấp, chỉ tương đương 2 tuần nhập khẩu theo số liệu của Ngân hàng Thế giới (WB) và khó tăng trở lại như thời đỉnh cao.

Ông Trần Xuân Giá , Nguyên bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư, cho rằng điều đáng lo ngại của nợ công không phải là đã vượt qua ngưỡng cho phép, mà khả năng trả nợ của Việt Nam cực kỳ thấp. Ông nói: "Ai đó có diệu kế để nâng khả năng trả nợ của Việt Nam và làm thế nào để cuộc khủng hoảng nợ công của Việt Nam đừng xảy ra, nó vốn đang tăng nhanh rồi. Nếu cứ với đà này nếu không kiểm soát được chúng ta sẽ vỡ nợ".

Theo ông, việc làm đầu tiên khi tái cấu trúc đầu tư công đó là không cho "đẻ" các dự án mà vài năm nữa lại phải bàn cách thanh toán nợ nần. Còn với những dự án dang dở, dù hiệu quả hay không, ông Giá đề nghị Nhà nước nên bán đứt nếu thấy mình làm không tốt bằng tư nhân.

Không cần phải là nhà kinh tế đại tài, người dân cũng có thể thấy theo cách làm kiểu hiện đại và đúng tiêu chuẩn thì thường kiếm lời ít hoặc không có lời vì còn cái khoản lớn là "chung chi, chia chác". Phải "đôn" dự chi lên mới sống nổi và làm theo kiểu độn cọc tre thay cọc sắt, bê tông toàn cát và gỗ mục thay gỗ lim.

Hơn thế, gánh nặng nợ nần như ông Giá nói sẽ là… vô tận nếu còn ôm đồm những dự án đưa đến vỡ nợ. Chúng ta có quỵt nợ quốc tế được không? Chắc chắn là không. Dù có "chạy làng" thì người dân Việt vẫn phải trả nợ từ đời ông đến đời con, đời cháu. Xin nhớ là tỷ lệ nợ trên tổng sản phẩm quốc nội (GDP) có thể chạm ngưỡng 60-65% vào năm 2015 như công bố của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại phiên khai mạc Quốc hội sáng 20/10.

Hai vấn đề trên có vẻ là thuộc nền kinh tế mà người ta gọi là "vĩ mô". Nhưng thật ra chẳng có gì khó hiểu. Nợ nần tăng khiến tăng trưởng không ổn định và lạm phát càng tăng, dân càng khổ. Nó liên quan trực tiếp tới mọi mặt đời sống hàng ngày của người dân.

Mô hình đường cao tốc Sài Gòn - Long Thành - Dầu Giây

Công chức lấy tiền đâu ra chơi golf

Bây giờ xin trở về với những mẩu chuyện hàng ngày thông thường hơn. Ông Bộ trưởng Giao Thông - Vận Tải, Đinh La Thăng bỗng nổi tiếng hơn hết các quan chức và nghệ sĩ đương thời bởi những quyết định táo bạo và rất thực tế của ông. Gần đây nhất là ông đọc báo, đọc ý dân và quyết định "vi hành" trên các chuyến xe buýt để biết rõ tình hình. Điều đáng nói tôi nhận thấy ở đây, chính là việc chịu khó đọc báo vá chịu chú ý đến tiếng nói của người dân. Thường các "đại quan" ít đọc báo vì "công việc đa đoan", còn thì giờ đâu đọc báo. Vả lại ý kiến của dân thì nhiều vô kể, ầm ì như sóng biển nên cứ nghe qua rồi bỏ hoặc không nghe cho đỡ nhức đầu. Báo mới đăng hôm trước, hôm sau ông Thăng đã trả lời bằng hành động cụ thể. Chưa bao giờ ở VN có hiện tượng này. Lâu lâu chỉ thấy "quan to" đi "kinh lý" với hàng đoàn xe hộ tống phía sau, có khi hú còi inh ỏi làm dân đi đường sợ xanh mặt.

Ông Thăng yêu cầu viên chức dưới quyền ông không nên đánh golf được đưa ra không qua cuộc họp tham mưu nào. Khi cấp trên yêu cầu có nghĩa như một cái lệnh. Tất nhiên, trong bộ của ông đã có nhiều vị công chức chơi môn thể thao quý tộc này. Ở VN đá bóng, chơi bóng bàn, bóng chuyền… là của mọi người,  chơi tennis là nhà khá giả, còn chơi gôn thì đúng là môn chơi dành riêng cho "quý sờ tộc", cho những vị có thừa tiền. Con số người chơi gôn ở VN có thể đếm trên đầu ngón tay. Cứ hình dung khoảng 1000 người thì chỉ có 1 người chơi golf. Đó là ở thành phố, còn ở tỉnh, ở huyện lỵ thì tỷ lệ còn thấp hơn, phần nhiều là không ai chơi hết và cũng rất ít nơi có sân golf. Ngay cả xem chơi golf trên truyền hình, có mời cũng chẳng ai muốn coi.

Chi phí chơi golf bằng mấy chục cái gia tài nông dân

Theo tôi biết, những khoản chi phí cho cuộc chơi golf được tính theo đô la. Chi phí đó được chia làm 3 loại. Đối với hội viên (member) mức phí khoảng 15-27 USD cho mỗi lần chơi. Khách mời của hội viên (member guest) phải trả giá cao hơn, khoảng 60-80 USD. Phí cho khách vãng lai (visitor) là cao nhất, lên tới trên dưới 100 USD. Để có được một chiếc thẻ hội viên trên thị trường hiện nay, người chơi phải trả tới 30.000 USD - 130.000 USD tuỳ sân. Các thẻ có thể mua đi bán lại tuỳ theo mức thoả thuận. Mỗi năm, đóng góp thường niên của nhiều sân khoảng trên dưới 1.000 USD đến khoảng 2.000 USD. Chưa kể đến muốn chơi được phải bỏ ra hàng năm trời tập luyện. Chi phí ban đầu cho thầy dạy cũng lên tới 50 USD cho mỗi buổi tập, trong thời gian một tiếng đồng hồ. Số tiền "đầu tư" chi phí vào cái thú chơi gôn bằng mấy chục cái gia tài của người nông dân. Và cái thú ấy mới du nhập vào VN trong những năm tháng "mở cửa" sau này, nó còn khá xa lạ với quần chúng, chỉ gần gụi với những vị thích "thời thượng". Cái thú ấy cũng chỉ là trò giải trí như đi vũ trường uống vài chai "cổ lùn" một hai triệu. Anh giàu anh có quyền chơi. Nhưng những vị công chức nhà nước thì luôn than lương không đủ sống, lấy tiền đâu chơi golf? Trong một buổi họp vào tháng 8 năm nay, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam nói thẳng: "Nếu chỉ trông vào lương, người nghèo đừng nghĩ đến nhà thu nhập thấp, vì lương cỡ Bộ trưởng cũng phải 40 năm mới đủ tiền mua".

Nhìn vấn đề ở khía cạnh khác, nếu một số quan chức ở Bộ Giao Thông Vận Tải chơi golf thì ở các Bộ khác, các cơ quan khác, chắc cũng chẳng chịu kém, đã có nhiều công chức chơi môn thể thao quý tộc này. Người dân có thể nhìn rõ nạn tham nhũng từ đó. Bởi vậy ông bộ trưởng mới phải lên tiếng.

"Cán bộ là đầy tớ của nhân dân, vì dân phục vụ" mà sống xa rời quần chúng như thế là tự tách mình sang một giai cấp khác. Người dân nghèo chỉ còn biết chống mắt nhìn giai cấp thượng lưu ấy chơi trên đầu mình. 

Một góc sân golf Vân Trì - Hà Nội

Văn Quang – Viết từ Sài Gòn 29-10-2011